Abayobozi n’abaturage bifatanyije mu kwibuka Abatutsi biciwe ahitwa kuri SAYI muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994

Kuri uyu wa kane tariki ya 14/04/2022, Meya Mbonyumuvunyi Radjab uyobora Akarere ka Rwamagana ari kumwe na Madamu Musabyeyezu Dative Perezidante wa IBUKA mu karere ka Rwamagana, Visi Meya Nyirabihogo Jeanne d’Arc ushinzwe iterambere ry’ubukungu, abajyanama mu nama njyanama y’Akarere n’abahagarariye inzego z’umutekano bifatanyije n’abaturage mu kwibuka ku nshuro ya 28 Abatutsi biciwe kuri sitasiyo y’amashanyarazi ya Musha(ahitwa kuri SAYI) mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994. Ubuhamya bw’umwe mu barokokye aha kuri SAYI bwatanzwe na Gatarayiha Jean Claude, bwagaragaje uburyo Abatutsi barenga 1000 bahungiye kuri iyi sitasiyo y’amashanyarazi bizeye uburinzi bw’abajandarume baharindaga, ariko ngo ku itariki ya 10/04/1994 ba bajandarume babonye interahamwe zimaze kugota sitasiyo yose biyuririra imodoka barigendera basiga Abatutsi mu biganza by’interamwe zibahukamo zirabica. Abarokokeye aha kuri SAYI banashimiye ubuyobozi bwemeje ko hashyirwaho itariki ngarukamwaka yihariye yo kwibuka Abatutsi bahiciwe.

Madamu Musabyeyezu Dative Perezidante wa IBUKA mu karere ka Rwamagana yabwiye abitabiriye ko tuzahora tw’ibuka iteka kugira ngo ibyabaye bitazasubira. Musabyeyezu Dative ahantu hose hiciwe abacu duharanira kuhibukira kugira ngo tubunamire kandi tubasubize agaciro bavukijwe, kandi kugira ngo ayo mateka atibagira hato ugasanga abatifuriza icyiza Abanyarwanda buririye bagashaka kudusubiza mu icuraburindi twavuyemo. Musabyeyezu Dative yavuze ko inzira y’umusaraba abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi yabaye ndende ku buryo hari ibyo abarokotse Jenoside bahuriraho ariko haba hari n’umwihariko w’ibikomere buri wese aba yihariye bitewe n’ibyo yanyuzemo. Yihanganishije abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 ababwira ko bafite ingabo n’ubuyobozi bwiza bubashyigikiye, kandi ko ababirukankanaga muri Jenoside n’abambari babo nta mbaraga bagifite. Yasabye abaturage ko buri wese akwiye kujya ava mu gikorwa cyo kwibuka yisuzumye, agafata ingamba yo kurwanya ikibi no kwimakaza icyiza; anasaba urubyiruko gukura rufite intego n’ubushake bwo kurushaho kubaka u Rwanda rwiza ubuyobozi buriho bwifuza kuzabaraga; buri wese akigira ku butwari bw’inkotanyi zatabaye Abanyarwanda zitarobanura.

Meya Mbonyumuvunyi Radjab wari umushyitsi mukuru muri iki gikorwa, yabwiye abaturage ko kwibuka Abatutsi bishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 bifite impamvu eshatu z’ingenzi arizo: kwibuka abacu bishwe bazira uko bavutse tukabunamira kandi tukabasubiza agaciro bambuwe n’abishi, kwibuka amateka mabi asharira twanyuzemo nk’Abanyarwanda kandi tunayakuramo amasomo no gufata ingamba kugira ngo ibyabaye bitazongera kubaho ukundi tukarwanya ingengabitekerezo ya Jenoside n’ivangura iryo ariryo ryose. Meya Mbonyumuvunyi Radjab yavuze ko Abatutsi biciwe kuri SAYI bari bahahungiye bahizeye amakiriro ariko ko ntayo bahabonye, ahubwo niho inzira y’umusaraba bahuye nayo yatangiriye ikomereza hirya no hino ari nako bicwa urubozo. Yavuze ko Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 itabaye impanuka kuko yari yarateguwe igihe kirekire kandi igeragezwa inshuro nyinshi kuva mu mwaka 1959 bica Abatutsi. Meya Mbonyumuvunyi Radjab yavuze ko nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, abarokotse Jenoside bakomeje kwiyubaka kandi na leta izakomeza kubafasha  no kubashyigikira mu kwiyubaka; ariko ko natwe nk’abaturage tugomba gufata iya mbere tukagira uruhare mu kubumbatira ubumwe bw’Abanyarwanda nk’uko Perezida wa Repubulika Paul Kagame adusaba kuba umwe, gutekereza byagutse no kubazwa inshingano. Meya Mbonyumuvunyi Radjab abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, ababwira ko ubuyobozi buzakomeza kubafata mu mugongo.