Hizihijwe umunsi mpuzamahanga w’ubucukuzi, ababukoramo bakangurirwa kwizigamira no kudasesagura ibyo binjiza

Kuri uyu wa gatandatu tariki ya 11 Ukuboza 2021, Mu kagari ka Musha ho mu murenge wa Musha habereye ibirori byo kwizihiza umunsi mpuzamahanga w’ubucukuzi. Insanganyamatsiko y'uyu munsi ni :"Ubucukuzi bw'umwuga bwimakaza ihame ry'uburinganire no kurengera ibidukikije". Umushyitsi mukuru muri ibi birori yari Visi Nyirabihogo Jeanne d’Arc wari uhagarariye ubuyobozi bw’Akarere ka Rwamagana ndetse n’ubuyobozi bw’intara y’Iburasirazuba. Bigendanye n'insanganyamatsiko y'uyu mwaka; Ibirori by'uyu munsi mpuzamahanga w'ubucukuzi byabanjirijwe n'umuganda wihariye wo gutera ibiti mu rwego rwo kurengera ibidukikije. Ibi birori by’itabiriwe kandi n’abagize inama y’umutekano itaguye y’Akarere, abahagarariye ikigo cya mine peteroli na gaz (RMB) ndetse na sendika y’abacukuzi b’amabuye y’agaciro (REW).

 

Muri ibi birori, abayobozi basuye ahakorerwa ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro mu murenge wa Musha, basobanurirwa uburyo umutekano w’abakozi bacukura witabwaho ndetse n’uburyo uburenganzira bw’abakozi bwubahirizwa. Abayobozi kandi basobanuriwe uburyo ibidukikije bibungwabungwa ahakorewe ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro harimo kongera gutera ibiti, no gusiba ibyobo byamaze gukoreshwa.

 

Mu butumwa yagejeje ku bitabiriye ibi birori, Visi Nyirabihogo Jeanne d’Arc  ushinzwe iterambere ry’ubukungu mu karere ka Rwamagana ari nawe wari umushyitsi mukuru, yavuze ko nk’ubuyobozi, bashimira ibikorwa by’indashyikirwa abacukura amabuye y’agaciro bakora ndetse n’ibyo bafatanyamo n’ubuyobozi bwaba ubw’Akarere ka Rwamagana by’umwihariko ndetse n’ubw’intara y’iburasirazuba muri rusange. Visi Meya Nyirabihogo Jeanne d’Arc yavuze ko umubare mwinshi w’abakozi  bakora mu bucukuzi bw’amabuye y’agaciro ugaragaza umusaruro mwinshi ubukomokaho. Yashimiye Sosiyete ya PIRAN kuba yaratanze akazi ku baturage bigateza imbere imibereho myiza yabo ndetse n’ubukungu kuko iyo umuntu afite akazi abasha kwiteza imbere, agateza imbere umuryango we by’umwihariko ndetse n’igihugu muri rusange. Visi Meya Nyirabihogo Jeanne d’Arc yanashimiye iyi sosiyete kuba abakozi bayo bizigamira muri gahunda ya #EjoHeza, anashishikariza abakozi kujya bizigamira, kurwanya imirire mibi mu miryango yabo, kandi bakanatanga umusanzu w’ubwisungane mu kwivuza. Yasabye kandi ubuyobozi bw’iyi sosiyete gufasha abakozi mu iterambere ryabo (Kuvugurura amazu yabo ku bafite amazu ashaje), kugendana na gahunda nziza z’igihugu kandi bakita no ku buzima bw’abakozi kuko akazi bakora gasaba imbaraga no kurya indyo yuzuye; kandi bakabaha ibyo bagenerwa n’amategeko.

  

Ingingo ya 2 y’itegeko n° 58/2018 ryo ku wa 13/08/2018 rigenga  ibikorwa  by’ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro na kariyeri mu Rwanda ivuga ko amabuye  y’agaciro ari ibicukurwa byose bishobora gutunganywa kugira ngo  byongererwe agaciro  birimo iby’ibyuma  n’ibitari  ibyuma,  ariko hatarimo “hydrocarbons” n’amazi. U Rwanda kuri ubu rwohereza hanze amabuye y’agaciro arimo zahabu, amabengeza (gemstones), gasegereti, Koruta na worufuramu. Hakomeje kandi ubushakashatsi bugamije gushakisha andi mabuye mashya afite agaciro. Imibare y’ikigo cya mine peteroli na gaz yerekana ko nko mu 2017 ubucukuzi bwinjije milioni 373 z’amadolari, mu 2019 ziba milioni 412 z’ amadolari, naho muri 2020 ziba milioni 733 z’ amadolari. Intego ikaba ari uko muri 2024 amabuye y’agaciro azaba yinjiza amadorari miliyari n’igice.