Mu gusoza Icyumweru cy'icyunamo no Kwibuka Abatutsi biciwe ku Kiliziya I Musha, Hashyinguwe mu cyubahiro imibiri 51 yabonetse
Kuri uyu wa gatandatu tariki ya 13/04/2019, Mu gihugu hose habereye Umuhango wo Kwibuka no gusoza Icyumweru cy'icyunamo, aho Twibuka ku ncuro ya 25 Abishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994. Mu karere ka Rwamagana, uyu muhango wabereye ku rwibutso rwa Jenoside rwa Musha ruri imbere ya Kiliziya Gaturika ya Musha, aho abawitabiriye banibutse by'umwihariko Abatutsi biciwe ku Kiliziya i Musha no mu birombe by'amabuye y'agaciro bya Musha.
Muri uyu muhango hanashyinguwe mu cyubahiro imibiri 51 y'abishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi, harimo imibiri 2 yabonetse mu murenge wa Musha, imibiri 32 yabonetse mu murenge wa Gahengeri, imibiri 14 yabonetse mu murenge wa Fumbwe n'imibiri 3 yabonetse mu murenge wa Munyiginya.
Mu buhamya bwatanzwe na Safari Chrysostome warokotse Jenoside yakorewe Abatutsi, akarokokera ku Kiliziya i Musha, Yagaragaje uburyo Abatutsi bari bahungiye ku Kiliziya ya Musha bishwe rubi n'interahamwe zaturukaga muri komine Bicumbi yategekwaga na Semanza Laurent ndetse n'izindi zaturukaga muri komine Gikoro yategekwaga na Burugumesitiri Bisengimana Paul, ari nabo batangaga imbunda n'amasasu ndetse na za grenades zaterwaga mu Kiliziya. Yashimiye inkotanyi zatabaye kuko Iyo zitaza n'abarokotse batari kurokoka, yizeza ingabo ko abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi batazatatira igihango bafitanye n'inkotanyi.
Meya Mbonyumuvunyi Radjab yavuze ko kimwe n'ahandi hose mu gihugu, nta gasozi na kamwe ka Rwamagana katamenetseho amaraso y'abatutsi bishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994. Yavuze ko mu karere ka Rwamagana hari inzibutso 11 za Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 zishyinguyemo imibiri 73,594. Hakiyongeraho imibiri 51 yashyinguwe mu cyubahiro uyu munsi, yose hamwe ikaba ari 73,645. Urwibutso rwa Jenoside yakorewe Abatutsi rwa Musha rwonyine rukaba ruruhukiyemo imibiri 20,207 y'abishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi. Meya Mbonyumuvunyi yavuze ko iyi mibare ubwayo igaragaza ubukana n'ubugome ndengakamere Jenoside yakorewe Abatutsi yakoranywe hano i Musha kimwe n'ahandi hose mu gihugu. Yavuze ko hari imibiri yajugunywe mu biyaga bya Muhazi na Mugesera n'abandi bajugunywe mu byobo hirya no hino bataraboneka, asaba Abari bitabiriye uyu muhango ko uwamenya Amakuru y'ahari imibiri y'abishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 ko yabimenyesha ubuyobozi bumwegereye kugira ngo nabo bashyingurwe mu cyubahiro, imitima y'abarokotse Jenoside iruhuke.
Guverineri Mufulukye Fred yasabye abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, gukomeza gukomera kuko imitima yabo yababajwe bikabije, abasaba kwihangana no Kwishakamo imbaraga, bagakomera. Guverineri Mufulukye yahumurije abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi, abibutsa ko igihugu gihari kandi gifite ubuyobozi bwiza, inkotanyi zahagaritse Jenoside zirahari Kandi imbaraga n'ubushobozi zakoresheje zihagarika Jenoside zarikubye incuro nyinshi, abizeza ko nta Jenoside izongera kubaho ukundi mu Rwanda. Yasabye abaturage Kubohoka mu mitima yabo maze bagatanga Amakuru y'aho imibiri y'abishwe muri Jenoside yajugunywe kuko kugaragaza Amakuru y'aho bari bitavuze ko aribo babishe. Aha, Guverineri Mufulukye akaba yasabye abaturage ko utashobora kubivuga yanabyandika ariko Amakuru y'ahajugunywe abantu akamenyekana.
Minisitiri Amb. Clavers Gatete nawe wari wifatanyije n'abanyarwamagana muri uyu muhango wo Kwibuka Abishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, Yavuze ko buri musozi w'u Rwanda ufite amateka ya Jenoside yihariye Kandi ubugome interahamwe zakoresheje bwari indengakamere. Yagarutse ku buryo ubuyobozi bubi bwateguye Jenoside, bukigisha ingengabitekerezo mu banyarwanda, ndetse bukagenda bunagerageza Jenoside mu myaka itandukanye nko mu 1959, 1973, 1990 kugeza ubwo buyishyize mu bikorwa mu 1994. Yashimiye Perezida Kagame n'ingabo z'inkotanyi yari ayoboye, kuba baritanze bakarokora Abatutsi bicwaga, ndetse bakongera bakubaka igihugu. Yashimye Politiki ya Ndi Umunyarwanda kuko yakuyeho amoko, gahunda nyinshi za Leta zigamije gukura Abaturage mu bukene nta we usigaye inyuma, ndetse no kugeza ibikorwaremezo ku baturage bose nta vangura. Yabwiye abitabiriye uyu muhango ko ubuyobozi bwiza bwahaye igihugu icyerecyezo cyiza cya 2050 Kandi ko Abanyarwanda bose bitabwaho kimwe, ntawe usigaye inyuma. Yashimiye abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, ubutwari bagize bwo kubabarira ababiciye ababo muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, kuko Iyo batabarira, kwiyubaka no kunga ubumwe nk'Abanyarwanda byari kugorana. Aha niho yahereye Asaba abaturage bose kujya baba hafi y'abarokotse Jenoside, bakunga Ubumwe kugira ngo dufatanyirize hamwe kubaka igihugu cyiza kandi gitekanye. Minisitiri Amb. Clavers Gatete yanibukije abaturage ko n'ubwo Icyumweru cy'icyunamo gisoje ariko Kwibuka bizakomeza mu minsi 100, Asaba abaturage gukomeza gufata mu mugongo abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi, bakibuka baniyubaka.